HADİSİN YAZILMASI

Rasulullah (s.a.v)´in Hayatinda Yazimİslamdan önce Arablar şiirlerini, hitabelerini, önemli günleriyle ilgili kissalari, örf ve adetleriyle ilgili degerlerini ve soylarini yazmaya önem vermezlerdi. Bu konularda daha cok hafizalarina...

Başlatan Gül34, 06 Temmuz 2021, 00:52:13

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

HADİSİN YAZILMASI


Rasulullah (s.a.v)´in Hayatinda Yazim

İslamdan önce Arablar şiirlerini, hitabelerini, önemli günleriyle ilgili kissalari, örf ve adetleriyle ilgili degerlerini ve soylarini yazmaya önem vermezlerdi. Bu konularda daha cok hafizalarina dayanirlardi. Bunun icin ezberleme melekeleri gelişti ve hafizalarinin gücüyle kolay ve cabuk ezberlemekle meşhur oldular. Bu onlarin arasinda yaziyi bilenlerin bulunmasina bir engel teşkil etmez. Bilhassa Mekkelilerin ticaretle ugraşmalari yazi ve hesabi bilmeye ihtiyac duyuruyordu. Ancak yazi bilenlerin sayisi gercekten azdi. Bunun icinde Kur´an-i Kerim Arablari ummi olarak vasiflandirir. Allah şöyle buyurur :
"O Allah ki Ummi olan okuma yazmayi bilmeyenler arasindan bir peygamber gönderdi"(el-Cum´a,2)

Hadiste ise bu şöyle belirtilir :
"Biz ummi bir ummetiz, yazi ve hesab bilmeyiz."(Muslim, Kitabu´s-Siyam, Babu Vucubi Savm-i Ramadan li Ru´yeti´l-Hilal)

İslam ilme teşvik etti. Rasulullah (s.a.v.) yaziya önem verdi. Bedir esirlerinin ensardan on cocuga okuma yazma ögretmek suretiyle esirlikten kurtulmalarina izin verdi.(İbni Sa´d, et-Tabakatu´l-Kubra, 2/22. Bu kouda Ensarin cocuklarin gösterilmesi, onlarinokuma yazma bilmemeleri sebebiyledir. Muhacirun arasinda yaziyi bilenler vardi. Ebu Ubeyd, el-Emval, s, 115. Makrizi, Emtaa´l-Esma, s, 101 de Zeyd b. Sabit´in Bedir esirleri tarafindan yazi ögretilenlerden oldugunu yazar.)

Müslümanlardan bazilari Rasulullah (s.a.v.)´in Mescidin de okuma yazma ögreniyorlardi.
Bazi muallimler ise sirf Allah rizasi icin, nafile bir ibadet olarak, bu ögretim işini yürütüyorlardi. Mesela ; Abdullah b. Said b. el-As, Sa´d b. er-Rabi, er-Hazreci, Beşir b. Sa´d b. Sa´lebe ve Eban b. Said b. el-As bu muallimlerdendir.(Bunlar hakkinda bakiniz. İbni Abdulberr, el-İstiab, 1/64, İbni Sa´d, et-Tabakatu´l-Kubra, 3/135, el-Askalani, el-İsabe, 1/10)

Bu calişmalar neticesinde yazanlarin sayisi cogaldi, hatta vahiy katiblerinin sayisi kirk küsüre vardi. (İbni Seyyidi´n-Nas, Uyunu´l-Eser, 1/315-316)

Bu konuda sadaka (zekatlar)kitabi, mektublar ve anlamaşmarla ilgili yazilanlar yeterli bilgi verir.(Hadis Tarihi, Sf. 10/Ekrem Ziya Umeri)

Rasulullah (s.a.v.)´in Hayatinda Hadisin Yazilmasi

Rasulullah (s.a.v.)´in hayatinda katiblerin varligina ve onlarin Kur´an´i-Kerim yazma görevini yerine getirmelerine ragmen onlar, şumullu ve araştirmali bir şekilde hadis toplama ve yazma işini yapmadilar. Genellikle ezbere ve hafizaya dayandilar. Zaten Rasulullah (s.a.v.) de onlara yazma işini emretmemişti. Belki de onlarca hafizada korunmasini kastetmişti emretmemekle... Bilhassa hadisin mana olarak rivayeti caizdir. Kur´an´i-Kerim ise lafiz ve manasi mucize oldugu icin böyle degildir, yani hem lafzinin hem de manasinin rivayeti gereklidir. Sadece mana olarak rivayeti caiz degildir.

Katiblerin Kur´an´i Kerim yazmaya öncelikle önem vermelerinin hikmeti de böylece anlaşilmiş olur. İhtimam sayesindedir ki, Kur´an yazilmiş sahifelerle hadis yazilmiş sahifeler bir arada bulunsaydi, Kur´an´la hadisin birbirine karişma ihtimali vardi. Bilhassa Kur´an´i Kerim inme devresinde vahiy tamamlanmadan ve müslümanlar Kur´an´in uslubuna alişkanlik kazanmadan önce bu ihtimama ihtiyac vardi.
Bütün bunlara ragmen Rasulullah (s.a.v.)´in hadisin yazilmasini yasaklayan hadisleri yaninda, yazilmasini müsamaha ile karşiladigini bildiren hadisler de vardir.

Sunnetin Yazilmasini Yasaklayan Hadisler

1."Benden bir şey yazmayiniz ; kim benden, Kur´an´dan gayri bir şey yazdiysa onu silsin, yoketsin(yazmaksizin) benden hadis rivayet etmenizde bir sakinca yoktur."(Muslim, Sahih, s. 2298 (Kitabu´z-Zuhd ve´r-Rikak, Babu´t-Tesebbut fi´l-Hadis)Muslim, ebu Said el-Hudri (r.a)´den rivayet etmiştir.

2.Ebu Said el-Hudri (r.a.) şöyle demiştir :
"Rasulullah (s.a.v.)´in bize (Hadis) yazma izni vermesine caliştik kabul etmedi."(el-Hatibu´l-Bagdadi, Takyidu´l-İlim, s, 32-33)

3.Ebu Hureyre (r.a.) Hadisi :
"Biz hadisleri yazarken Rasulullah (s.a.v.) bizim yanimiza geldi ve "Bu yazdiginiz nedir?diye buyurdu. Biz : "Senden işittigimiz hadislerdir, dedik. Rasulullah (s.a.v.) :
"Allahin kitabindan gayri bir kitab mi ediniyorsunuz? Siz ne yaptiginizi biliyormusunuz? Sizden önceki ummetler, Allahin kitabiyla yazdiklari başka bir kitablar edindikleri icin sapittilar.", buyurdu.(a.g.e. s. 34)

Bu hadislerin en kuvvetlisi, Muslimin Sahihinde Ebu Said el-Hudri (r.a.)´den rivayet ettigi birinci hadistir.

Sunnetin Yazilmasini Müsamahayla karşiladigini bildiren Hadisler

1.Abdullah b. Amr b. el-As (r.a.) hadisi :
"Ezberlemek ve korumak düşüncesiyle Rasulullah (s.a.v.)´den her şeyi yaziyordum. Kureyş beni bundan nehyetti ve :

Rasulullah (s.a.v.)´den işittigin her şeyi yaziyorsun. Rasulullah ise bir insandir ; hoşnutluk aninda da öfke aninda da konuşur, dediler. Bunun üzerine yazmayi biraktim. Bunu Rasulullah (s.a.v.)´e haber verdigim zaman eliyle işaret ederek :

"Yaz nefsim kudretinin elinde olan Allaha yemin ederim ki, bu (agzim)dan Hak dan başka bir şey cikmaz,buyurdu."(ed-Darimi, Sunen, 1/125, el-Hatib, Takyidu´l-İlim, s. 74)

2.Ebu Hureyre (r.a.) hadisi :
"Rasulullah (s.a.v.)´den cok hadis rivayet etmekle, Onun ashabi icerisinde benden ileride olan yoktu. Ancak Abdullah b. Amr müstesna ; zira o yazardi ben yazmazdim."(Buhari, Sahih, 1/38)

3.Ebu Hureyre (r.a.) hadisi :
Ensarli bir adam Rasulullah (s.a.v.)´e ezberleme gücünün azligindan şikayet etti. Rasulullah (s.a.v.)
"Sag elinden yararlan (yani yaz), buyurdu."(el-Hatib, Takyidu´l-İlim, s. 67, et-Tirmizi, el-İlim, 5/39)

4.Yemenli bir zatin, Mekkenin fethi günü, fetih tamamlandiktan sonra, kendisi icin Rasulullah (s.a.v.)´in hutbesini yazmalarini ashabtan istediginde Rasulullah (s.a.v.) buna izin vererek :
"Ebu Şah icin yaziniz."buyurmuştur.(Buhari, es-Sahih, 1/38 (Ancak burada Ebu Şah yerine Ebu Filan diye gecer), el-Hatib, Takyidu´l-İlim, s. 89)

5.Enes (r.a.) hadisi :
"Yazarak ilmi kayit altina aliniz."(el-Hatib, Takyidu´l-İlim,s. 70, İbni Abdulberr, Camiu´l-Beyani
´l-İlmi ve Fadlihi, 1/72- Bu hadis, bir kismi zayif olan, ceşitli yollardan rivayet edilmiştir. (Bkz. El-Hatib, Takyidu´l-İlim, s. 68, Haşiye, 129 ve s. 70 Haşiye, 134, Subhu´s-Salih, Ulumu´l-Hadis ve Mustalahuh, S. 21-Haşiye, 1)

6.Rafi b. el-Hadic (r.a.) hadisi :
"Ben : Ya Rasulullah, biz senden cok şeyler işitiyoruz ; onlari yazalim mi?diye sordum.
"Yaziniz, sakincasi yok."diye buyurdu.(es-Suyuti, Tedribu´r-Ravi, S. 286)

7.Rasulullah (s.a.v.), Amr b. Hazm´e sadakalar, diyetler, feraizler ve sunnetlerle ilgili mektub yazdirdi.(İbni Abdulberr, Camiu Beyani´l-İlmi ve Fadlihi, 1/71)

8.Rasulullah (s.a.v.) vefat ettigi hastaliginda şöyle buyurmuştur :
"Bana bir mektub (kayit) getirinizde, kendisinden sonra sapikliga düşmeyeceginiz bir mektubu size yazayim (yazdirayim)."(el-Buhari, es-Sahih, 1/29, Muslim, es-Sahih, S. 1257 (Kitabu´l-Vasiyye – Babu Terki´l-Vasiyye li´men Leyse lahu şey)

9.Rasulullah (s.a.v.)´in Muhacirlerle Ensar ve müslümanlarla Yahudiler arasindaki anlaşmayi yazdirmasi.

Bu Hadislerin Birbirine Muhalif oluşu Hakkinda Ulemanin görüşü

Rasulullah (s.a.v.) ilk toplanma durumunda olan Kur´an-i Kerime karişmasi ve daha işin başinda olan müslümanlarin Kur´an´i birakip sadece hadisle meşgul olmalarindan korktugu icin hadisi yazmayi yasaklamişti. Ramehürmüzi (ö. 360 h), Ebu Said el-Hudri (r.a.)´in :

"Rasulullah (s.a.v.)´in bize (hadis) yazma izni vermesine caliştik, ama kabul etmedi."hadisi üzerinde araştirma yaparken bu görüşü benimdi ve şöyle dedi :

Zannediyorum ki hicretin ilk devirlerinde olan bir durumda ve Kur´andan başkasiyla meşgul olunmasindan korktugu zamanlara aitdi(el-Ramehürmüzi, el-Muhaddisu´l-Fasl, 71 Elif)

Ebu Suleyman el-Hattabi de şöyle dedi :
Bu yasaklamadan şu anlaşilir : Kur´anla birlikte ayni sahifeye başka bir şeyin yazilmasindan veya ikisininde ayni yerde toplanmasindan hoşlanmadigi icin bu yasagi koymuştur. Tabiatiyla bu Allah kelamiyla başkasinin sözünü eşit seviyede tutulmasi ve Kur´an´a hürmet ederek onun korunmasi endişesiyle yapmiştir.(el-Hattabi, Garibu´l-Hadis, 1/632)

Bu sebebten Rasulullah (s.a.v.), Kur´an´i hadisle kariştirmayacagina kesin kanaat getirdigi Abdullah b. Amr el-As (r.a.) gibi yaziyi iyi bilenlerden bazi Sahabilerine hadis yazma izni verdi.

Görüşleri hemen az önce gecen fikirle bagdaşan ulemadan bir kismi, hadis yazmaya izin veren hadislerin yasaklayan hadisleri neshettigini ileri sürdüler.

Bu neshi kabul eden mutekaddimun ulemasindan birisi İbni Kuteybe ed-Dineveri(Bkz. Te´vilu Muhtelifi´l-Hadis, S, 365)ile son asir ulemasindan Şeyh Ahmed Muhammed Şakiri(Bkz. el-Baisu´l-Hasis, S. 133)görüyoruz. Bu görüş, Abdullah b. Amr (r.a.) gibi bazi Sahabenin, genel yasaklama zamaninda, özel bir izne mazhar olmalari ile catişmaz. Cünkü neshedilmesinden önce umumun bazi fertlerinin izin alabilmelerinde, neshedilen neshedenle ilgiside yok tesiri de.(Subhi´s-Salih, Ulumu´l-Hadis ve Mustalahuh, S. 11)

Sahabe Devrinde Hadisin Yazilmasi

Hadisin yazilmasinin yasaklanmasi ve müsaade edilmesiyle ilgili hadisler rivayet edildigi gibi, Sahabilerde de hadisin yazilmasiyla ilgili degişik durumlarda görülmektedir. Bazilari yazilmasini hoş görmezken, bazilarida caiz görmektedirler. Bir kismindan ise iki durumda da rivayet edilmektedir. Şu rivayetler, hadisin yazilmasini hoş görmeyen büyük Sahabilerin durumunu aksettirmektedir :

1.Ebu Bekr es-Siddik (r.a.) beş yüz hadis topladi, sonra da onlari yakti.(ez-Zehebi, Tezkiretu´l-Huffaz, 1/5)

2.Ömer b. el-Hattab (r.a.) hadisin yazilmasi hususunda Sahabeyle istişare etti, sonra Allaha bir ay istiharede bulundu, sonunda bu işten vazgecti ve :
Ben sunnetleri yazmak istiyordum. Ancak sizden önce bir takim kitablar yazip onlarla meşguliyete dalarak Allahin kitabini birakan bir kavim hatirladim. Vallahi ben, ebediyyen Allahin kitabina bir şey kariştirmayacagim, dedi(İbni Abdulberr, Camiu Beyani´l-İlim ve Fadlihi, 1/64, el-Hatib, Takyidu´l-İlim, S. 50)

3.Ali b. Talib (r.a.) şöyle dedi :
Nezdinde (sunnetle ilgili) bir kitab bulunan herkes ondan döndü ve onu yok etti. İnsanlar alimlerin sözlerine uyup Rabblarin kitabini terkettikleri icin helak oldular.(İbni Abdulberr, Camiu Beyani´l-İlim, 1/63)

4.Abdullah b. Mesud (r.a.)´e icinde hadisler bulunan bir sahife getirilince su isteyip o sahifenin yazilarini sildi, ve şöyle dedi :
Sizden evvel Kitab Ehli olanlar, sanki bilmiyorlarmiş gibi, Allahin Kitabini geriye attiklari vakit bir şeyle helak oldular.(a.g.e, 1/65)

5.Hadisin yazilmasini hoş görmeyen diger sahabilerden de rivayetler vardir. Bunlar Zeyd b. Sabit, Ebu Hureyre, Abdullah b. Abbas, Ebu Said el-Hudri, Abdullah b. Ömer ve Ebu Musa´l-Eş´ari´dir.

Bu Sahabilerden her biri, hadisin yazilmasini hoş karşilamamasinin, insanlardan bununla meşguliyete dalip Kur´an´i Kerimden uzaklaşmalarindan korktuklari icin oldugunu acikca belirtmişlerdir.

Hadisin yazilmasini caiz gören Sahabilerin durumu ise şöyledir :

1.Ebu Bekr es-Siddik (r.a.), Enes b. Malik (r.a.)´e Rasulullah (s.a.v.)´in sunnet kildigi sadakalarin farzlarini bildiren hadisleri yazdi.(Ahmed b. Hanbel, el-Musned, 1/11)

2.Ömer b. el-Hattab (r.a.), Utbe b. Ferkad´e sunnetlerin bazilarini yazdi.(a.g.e., 1/16)Ve kilicinin kabzasinda otlayan hayvanlarin zekatiyla ilgili hükümlerin bulundugu bir sahife buldu.(el-Hatib, el-Kifaye, S. 353)

3.Ali (r.a.)´in nezdinde, icinde diyet, esirlerin azadi ve müslümanin kafire karşi (kisasla) öldürülmiyeceginin hükümleri bulunan bir sahife vardi.(el-Buhari, es-Sahih, 1/38- Bu sahife Rasulullah (s.a.v.)´in Medine halki arasindaki münasebetleri tanzim icin yazdirdigi vesikadan bir parca olmalidir ki İbni Sa´d bu sahifenin, Rasulullah´in Zu´l-Fikar isimli kilicinin kininda oldugunu, Hz. Ali´nin buradan almiş olabilecegini zikreder.(Bkz. İbni Sa´d, et-Tabakatu´l-Kubra, 1/486)

4.Sahabelerin bir kisminda da hadis yazilmasinin cevaziyla ilgili rivayetler vardir.
Bunlar ; Hz. Aişe, Ebu Hureyre, Muaviye b. Ebi Sufyan, Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Ömer, Abdullah b. Amr b. el-As, Bera b. Azib, Enes b. Malik, Hasen b. Ali ve Abdullah b. Ebi Evfa´dir.

Bunlardan bir kismi önce hoş karşlamazken sona caiz görmüşlerdir. Bunda tenakuz yoktur, zira onlarin hoş karşilamamasi, hadisin Kur´anla kariştirilmasi korkusundan kaynaklaniyordu. Bundan emin olundugu zaman hadisin yazilmasini caiz gördüler. Bunun icin bir kismi Rasulullah (s.a.v.)´in hayatin da vefatindan sonra da bazi hadisleri sahifeler halinde yazdilar.

Aşagida bunlardan bilinenler gösterilecektir.

Sahabenin Hadis olarak yazdiklari Sahifelerden Örnekler

1.Sa´d b. Ubadeti´l-Ensari´nin sahifesi(et-Tirmizi, es-Sunen (Kitabu´l-Ahkam, Babu´l-Yemin Mea´ş-Şahid)
2.Abdullah b. Ebi Evfa´nin sahifesi(el-Buhari, es-Sahih(Kitabu´l-Cihad, Babu´s-Sabr inde´l-Kital, Babu İza lem Yukatil fi Evveli´n-Nehari Sabera Babu La Temennev Likae´l-Aduvv)
3.Semure b. Cundub(ö. 60 h) nushasi ki bunda bir cok hadisleri topladi(el-Askalani, Tehzibu´t-Tehzib, 4/236)
4.Rasulullah (s.a.v.)´in azadlisi Ebu Rafi´nin kitabi ki bunda namaza başlamakla ilgili hadisler vardir.(el-Hatib, el-Kifaye, S. 330)
5.Ebu Hureyre´nin kitablari(İbni Abdulberr, Camiu´l-Beyani´l-İlim, 1/73 (Ebu Hureyre´nin Sahifesi Muhammed Hamidullah tahkikiyle basilmiştir.)
6.Ebu Musa´l-Eş´ari (ö. 50 h)´nin sahifesi(Türkiyede Şehid Ali Paşa kutubhanesinde yazma nushasi vardir. (Bkz. Subhi´s-Samerrai, el-Hulesa fi Usuli´l-Hadis, mukaddime, S. 10)
7.Cabir b. Abdullah el-Ensari (ö. 78 h)´nin sahifesi(İbni Sa´d, et-Tabaka, 5/467, ez-Zehebi, Tezkira, 1/43- Zehebi bunun hac menasiki hakkinda oldugunu zikreder. Türkiyede Şehid Ali Paşa Kutubhanesinde yazma nushasi vardir. (Bkz. Samerrai, el-Hulesa fi Usuli´l-Hadis, mukaddime, S. 10)
8.Abdullah b. Amr b. el-As´in (ö. 65 h) es-Sahifetu´s-Sahiha´si(İbni Abdulberr, Camiu Beyani´l-İlimm, 1/73, el-Hatib, Takyidu´l-İlim, S. 84, 85 (İbnu´l-Esir, Usdu´l-Gabe, 3/233 da Abdullah b. Amr´in Rasulullahtan bin mesele ezberledigini zikreder)
9.Ebu Seleme Nebit b. Şerid el-Eşcai el-Kufi sahifesi(Zahiriyye kutubhanesinde 13 varak icinde Hadis BI. 279 numarada yazma nushasi vardir. Feyzullah Efendi kutubhanesinde 259/4 numarada diger nushasi vardir. (Bkz. Sezgin, Tarihu´t-Turas, S. 255)
10.Hemmam b. Munebbih (ö. 131 h) es-Sahifetu´s-Sahihasi 138 hadisi ihtiva eden bu sahifeyi Hemmam, Ebu Hureyre (ö. 59 h)´den rivayet ederek yazmiştir. Bu sahifeyi, aslinda Ebu Hureyre´ye ait oldugu icin sahabilerin yazdiklari arasinda zikrettim.(Muhammed Hamidullah tahkikiyle basilmiştir.)(Hadis Tarihi, Sf. 11-16/Ekrem Ziya Umeri)

Tabiin ve Onlari Takib Eden Nesilde Hadis Yazimi

Ubeyde b. Amr es-Selmani (ö. 72 h), İbrahim b. Yezid et-Temimi (ö. 92 h), Cabir b. zeyd (ö. 93 h), İbrahim b. Yezid en-Nehai (ö. 96 h) ve Amir eş-Şa´bi (ö. 103 h) gibi tabiin büyüklerinden bazilari hadis yazma işinden sakindilar.(İbni Abdulberr, Camiu´l-Beyani´l-İlim, 1/67, el-Hatib, Takyidu´l-İlim, S. 45-46-48.)

Ancak diger bazilari hadis yaziyorlardi. Bunlardan : Said b. Cubeyr, Said b. el-Museyyeb (ö. 94 h) Amir eş-Şa´bi, Dahhak b. Muzahim (ö. 105 h), Hasen el-Basri (ö. 110 h) Mucahid b. Cebr (ö. 103 h), Rec b. Hayyat (ö. 112 h), Ata b. Ebi Rebah (ö. 114 h) İbn Ömer´in Azadlisi Nafi (ö. 117 h) ve Katade es-Sedusi (ö. 118 h) görmekteyiz.(ed-Darimi, Sunen, 1/126-129, İbni Abdilberr, Camiu´l-Beyani´l-İlim, 1/72-75, el-Hatib, Takyidu´l-İlim, S. 99-100-102-105-107)

Tabiinden önemli miktarda bir ulema toplulugu, rivayet ettikleri hadisleri yazmak ve cuzler, sahifeler halinde topladiklarini ezberlemeye ihtimam göstermek suretiyle şöhret bulmuşlardir.

Mesela ; Sahabeden Cabir b. Abdillah ve başkalarinin hadislerinden yazan
1.Ebu´z-Zibeyr Muhammed b. Muslim el-Esedi (ö. 126 h)(Bu zatin eserlerinden "Ehadisu Ebi´z-Zubeyr an Gayri Cabir"isimlisi bize kadar ulaşmiştir. Bu eseri Ebu´ş-Şeybe el-Ensari (ö. 369 h)toplamiştir. Eser yazma halinde 18 varak olarak Zahiriyye kutubhanesinde 53-3 numarali mecmuada bulunmaktadir.(F.Sezgin,Tarihu´t-Turas, S. 257-8)
2.Ebu Adiyyi´z-Zubeyr b. Adiyyi´l-Hemadani el-Kufi (ö. 131 h)(Bu zatin hadisleri bize kadar ulaşmiştir. Zahiriyye Mecmua 26 da 8 varak icinde (F.Sezgin, Taruhu´t-Turas, S. 258)
3.Ebu´l-Uşera ed-Darimi Usame b. Malik(Hilal b. Ala el-Bahili (ö. 280 h)tarafindan toplanan hadisleri Zahiriyye de 4-2 nolu mecmuada 16 varak icindedir(Sezgin, S. 259)
4.Zeyd b. Ebu Uneys Ebu Usame er-Rehavi(ö. 125 h)(Bize ulaşan hadisleri Zahiriyye de 25-1 nolu mecmuada 5 varak icindedir.(Sezgin, S. 258)
5.Eyyub b. Ebu Temimeti´s-Sahtiyari (ö. 131 h)(Bu zatin, İsmail b. İshak el-kadi el-Basri tarafindan toplanan hadisleri Zahiriyyede 4-2 nolu mecmuadadir. 15 varak icindedir.(Sezgin, 259)
6.Yunus b. Ubeyd b. Dinaru´l-Abdi (ö. 139 h)(Ebu Nuaym el-İsbahani tarafindan toplanan hadislerinden bir kismi, Zahiriyye 103 nolu mecmuada ve 13 varak icindedir.(Sezgin, S. 259)
7.Ebu Burde Bureyyid b. Abdillah b. Ebu Burde(Bu zatin Ebu´l-Hasen ed-Darakutri tarafindan secilen hadislerinden bir kismi Şehid Ali Paşa kutubhanesinde 541 numarada ve 9 varak icindedir.(Sezgin, S. 260)
8.Humeyd b. Ebu Humeyd et-Tavil (ö. 143 h)(Enes b. Malik´ten rivayet ettigi hadisleri ihtiva eden sahifesi Şehid Ali Paşa da yazma halinde 539 numarada 13 varak icindedir.(Sezgin, 1/261)
9.Hişam b. Urve ez-Zubeyr (ö. 146 h)(Hadislerinden bize ulaşanlar Zahiriyyede 61 nolu mecmuada 16 varak icindedir.(Sezgin, S. 260)
10.Ebu Osman Ubeydullah b. Ömer b. Hafs b. Asim b. Ömer b. el-Hattab (ö. 147 h)(Hadislerinden bize ulaşan bir cilt Zahiriyye de 105 numarada ve 17 varak icindedir.(Sezgin, 1/621)

Tabiinden bir kismi şu iki sebebten hadis yazmayi hoş görmediler :
Kendi görüşlerini ve fetvalarini hadisle beraber yazmak ve yazdiklarina güvenerwek ezberi ihmal etmek.

Hicri 65. yilindan 85 yilina kadar Misir valisi olan Abdulaziz b. Mervan hadis yazilmasi ve toplanmasi işine gayret etti. Yetmiş tane Bedir sahabesine yetişen Kesir b. Merrat el-Hadremi´ye, Ebu Hureyre haric, diger sahabilerden dinledigi hadisleri kendisi icin yazmasini emretti. Cünkü Ebu Hureyre´nin hadisleri yazili olarak yaninda vardi.(İbni Sa´d, et-Tabakat, 7/448, el-Askalani, Tehzibu´t-Tekzib, 8/429)

Ancak bu yazim calişmalarin neticesinin ne oldugunu bilmiyoruz. Sonra oglu Ömer b. Abdulaziz halife oldu. Bu muhterem zat Medine´de ki valisi Ebu Bekr b. Hazm´e şu emri verdi :
"Rasulullah (s.a.v.)´in hadisine veya gecerli sunnetine veya Amre´nin hadisine bak ve onu yaz. Zira ben ilmin kaybolmasindan ve ilim ehlinin gitmesinden korkuyorum."(ed-Darimi, Sunen, 1/126, İbni Sa´d, et-Tabakat, 2/387, el-Kattani, er-Risaletu´l-Mustedrafe, S. 3 Bkz. Ebu Ubeyd, el-Emval, S. 358-9. Burada Ebu Ubeyd Ömer b. Abdulaziz´in Amr b. Hazm ailesinden Rasulullah´in sadakalarla ilgili hadislerini istinsah etmelerini istedigini, onlarinda bunu yaptigini zikreder.)Bununla Amre binti Abdirrahman el-Ensariyye (ö. 98 h) ve Kasim b. Muhammed b. Ebu Bekr (ö. 120 h)´nin yaninda bulunan hadisleri yazmasini kastediyordu.(İbni Ebi Hatem, el-Marife Mukaddimesi, S. 21- Amre ve Kasim´in isimlerini hassaten zikretmesi, bu ikisinin Hz. Aişe´ye ait hadisleri en iyi bilen iki kişi olmalarindandir.)

Ömer b. Abdulaziz diger İslam beldelerin alimlerine :
"Rasulullah (s.a.v.)´in Hadisine bakiniz ve onlari toplayiniz."emri verdi.(el-Askalani, Fethu´l-Bari, 1/204, el-Kattani, er-Risale, S. 4)Lakin Ebu Bekr b. Hazm topladigi hadisleri Ömer b. Abdulaziz´e gönderemeden ölüm bu yüce halife´ye yetişti.(el-Kattani, er-Risaletu´l-Mustadrafe, S. 4)Her halukarda bu toplanan şey şümullu bir şey olmasa gerek.

Bu konu şümuüllu araştirma işine İmam Muhammed b. Şihab ez.Zuhri (ö. 124 h) muvaffak oldu. Ömer b. Abdulaziz´in emrine istekle sarildi. Zaten hadisleri ve siyeri toplamakla meşguldu. İslam aleminin her tarafina defterler göndermiş bulunan Ömer b. Abdulaziz, Medine halkinin rivayet ettikleri hadisleri toplayarak takdim etti.(İbni Abdilberr, Camiu Beyani´l-İlim, 1/76)

Yeterli araştirmayi ihtiva eden ilk hadis toplama işi işte bu olaydir. Bununla ikinci hicret (yüz)yilinda yazici alimlerin takip edecegi yol acilmiş oldu ve bunu takip eden hadis yazma işi ve ulemanin gayreti hiz kazandi. Uydurma hadislerin ortaya cikmaya başlamasi, ulemanin sunneti korumak ve onunla oynamaktan men etmek icin hadis yazma işine daha kuvvetle sarilmalarina tesir etti.
İki satırlık adamları musallat ettik ömrümüze bundandır böyle dibe vuruşumuz